“యుద్ధం ప్రకటించేది ముసలివారు, కానీ పోరాడి చనిపోయేది మాత్రం యువకులే ” .. రెండో ప్రపంచయుద్ధంలో అమెరికా అధ్యక్షుడుగా వ్యవహరించిన హెర్బర్ట్ హూవర్ చెప్పిన మాట. ఎందుకంటే యుద్ధం వినాశనాన్ని ఆయన కళ్లారా చూశారు మరి. ఇప్పుడు అదే అమెరికాకు అధ్యక్షుడిగా వ్యవహరిస్తున్న ట్రంప్ దీన్ని నిజం చేస్తున్నారు. యుద్ధాలు చూసిన వారు .. యుద్ధాల్లో పాల్గొన్న వారు ఎవరైనా సరే చెప్పే మాట యుద్ధంలో విజేతలు ఎవరూ ఉండరనే. అయినా ఈ సూక్ష్మాన్ని అర్థం చేసుకునేంత విశాలమైన దృక్పధం లేని ట్రంప్ లాంటి నేతలే ప్రపంచాన్ని ఏలుతున్నారు. చరిత్ర పుటలను తిరగేస్తే కనిపించేది కేవలం రాజ్యాల విస్తరణో, వీరుల పరాక్రమమో కాదు.. ప్రతి యుద్ధం చివరన మిగిలిన శ్మశాన వైరాగ్యం. యుద్ధంలో విజేతలు ఉండరు.. కేవలం ప్రాణాలతో మిగిలిన వారు మాత్రమే ఉంటారు అన్నది జగమెరిగిన సత్యం. కానీ, దురదృష్టవశాత్తూ చరిత్ర నేర్పిన పాఠాలను విస్మరించడమే మానవజాతి అలవాటుగా మార్చుకుంది.
ఖొమైనీని చంపేసినా విజయం దక్కలేదు !
చరిత్రలో యుద్ధాలు ఎప్పుడూ ఒక ముగింపును ఇవ్వలేదు, అవి కేవలం కొత్త అధ్యాయాలకు రక్తపాతంతో కూడిన ప్రారంభాలను మాత్రమే రాశాయి. ప్రస్తుతం జరుగుతున్న యుద్ధంలో ఇరాన్ సుప్రీం లీడర్ అలీ ఖొమైనీని లక్ష్యంగా చేసుకుని అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ జరిపిన నాయకత్వ నిర్మూలన ఆధునిక యుద్ధ తంత్రంలో ఒక సంచలనం కావచ్చు. కానీ, ఒక వ్యక్తిని లేదా ఒక వ్యవస్థ శిఖరాగ్రాన్ని తొలగించినంత మాత్రాన ఆ దేశంపై లేదా ఆ సిద్ధాంతంపై విజయం సాధించామనుకోవడం కేవలం భ్రమ మాత్రమేనని అనంతర పరిణామాలు నిరూపిస్తున్నాయి. ఇరాన్ వంటి దేశాల్లో అధికారం అనేది కేవలం ఒక వ్యక్తిపై ఆధారపడి ఉండదు. దశాబ్దాలుగా అక్కడ నిర్మితమైన ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్, ఒక బలమైన మతపరమైన అధికార యంత్రాంగం, నాయకత్వం కోల్పోయినప్పుడు మరింత ఉధృతంగా స్పందిస్తాయి. ఇప్పుడు అదే జరుగుతోంది. ఫలితంగా గల్ఫ్ దేశాలు తమ ఎడారి వంటి వాతావరణంలో ఎంతో కష్టపడి నిర్మించుకుంటున్న ఆర్థిక వ్యవస్థకు ముప్పు ఏర్పడింది. శత్రువును నామరూపాలు లేకుండా చేయాలనే ఆకాంక్ష సిద్ధాంతపరంగా బాగుండవచ్చు కానీ, క్షేత్రస్థాయిలో అది అసాధ్యం. విత్తనాన్ని మట్టిలో పాతిపెడితే అది చనిపోదు, మరింత బలమైన వృక్షంగా మొలుస్తుంది. యుద్ధాల విషయంలో కూడా పగ, ప్రతీకారాలు అలాగే రూపాంతరం చెందుతాయి. ఖొమైనీ మరణం తర్వాత ఇరాన్ బలహీనపడిందని జరుగుతున్న పరిణామాలను చూసి ఎవరూ అనుకోవడంలేదు. ఒక కేంద్రీకృత నాయకత్వం లేనప్పుడు, ఆ వ్యవస్థలోని చిన్న చిన్న విభాగాలు స్వయంప్రతిపత్తితో విధ్వంసానికి తెగబడే ప్రమాదం ఉంది. ఇప్పుడు మనం చూస్తున్నట్లుగా, హోర్ముజ్ జలసంధి మూసివేత, అంతర్జాతీయ ఇంధన సరఫరాపై దాడులు, లెబనాన్ నుండి హిజ్బుల్లా ప్రయోగిస్తున్న క్షిపణులు.. ఇవన్నీ ఒక దేశాన్ని దెబ్బకొడితే ప్రపంచం మొత్తం ఎలా వణికిపోతుందో నిదర్శనాలు. విజేతగా నిలిచామని సంబరపడే లోపే, ఆర్థిక మాంద్యం , ప్రాంతీయ అస్థిరత అనే రూపాల్లో ఓటమి తలుపు తడుతోందని ఎప్పటికప్పుడు అనుభవమైన నిజం.
యుద్ధంలో విజేతలు ఉండరు!
“యుద్ధంలో గెలిచిన వాడు కూడా ఓడిపోయిన వాడితో సమానమే, ఎందుకంటే ఇద్దరూ తమ ఆత్మీయులను కోల్పోతారు.” అని శ్రీశ్రీమద్భాగవతంలో మనం చెప్పుకున్నాం. యుద్ధం ము గురించి చరిత్ర కేవలం గెలిచిన పక్షం పేరును మాత్రమే చెబుతుంది. కానీ ఆ గెలుపు కోసం చెల్లించిన మూల్యాన్ని ఎప్పుడూ విస్మరిస్తుంది. సరిహద్దుల మీద ఎగిరే జెండా ఆ దేశపు ఆత్మగౌరవానికి చిహ్నంగా కనిపించవచ్చు, కానీ ఆ జెండాను మోయాల్సిన యువతరం శ్మశానాల్లో కలిసిపోవడం ఏ విజయానికి సంకేతమనేది ఎవరు చెప్పగలరు? ఆధిపత్యం కోసం జరిగే ఈ పోరాటంలో అగ్రరాజ్యాలుగా వెలుగొందాలని చూసే దేశాలు, తమ భావి తరాల ఉనికినే పణంగా పెడుతున్నాయి. యుద్ధరంగంలో మిగిలేది విజయగర్వం కాదు, శూన్యం మాత్రమే. ఆర్థికంగా బలపడటం కోసం లేదా భూభాగాల కోసం చేసే యుద్ధాలు, ఒక దేశపు వెన్నెముకను విరిచేస్తాయి. యుద్ధం వల్ల కలిగే విధ్వంసం కేవలం భవనాలకూ, ఆస్తులకూ పరిమితం కాదు. అది ఒక దేశపు ఆర్థిక మూలాలను, సామాజిక సమతుల్యతను దశాబ్దాల పాటు కుంగదీస్తుంది. యుద్ధం కోసం వెచ్చించే వేల కోట్ల నిధులు మానవాభివృద్ధికి ఉపయోగపడాల్సినవి, కానీ అవి వినాశనానికి ఖర్చవుతున్నాయి. ఈ ప్రక్రియలో కోల్పోయిన మానవ వనరులు, మేధస్సు మళ్ళీ పునరుద్ధరించలేనివి. విజేతగా నిలిచిన దేశం కూడా పతనమైన ఆర్థిక వ్యవస్థతో, గాయపడిన సమాజంతోనే మనుగడ సాగించాల్సి వస్తుంది. ఇప్పుడు అమెరికా,ఇజ్రాయెల్లకు రేపు యుద్ధం చేయాలనుకునే మరో దేశానికీ అదే పరిస్థితి వస్తుంది. ఆధునిక కాలంలో యుద్ధం అనేది కేవలం సైనిక చర్య మాత్రమే కాదు, అది ఒక తరం మేధస్సును, సృజనాత్మకతను అణచివేసే చీకటి అధ్యాయం. యుద్ధం వల్ల కలిగే మానసిక గాయాలు, అస్థిరత సమాజంలో విద్వేష బీజాలను నాటుతాయి. అభివృద్ధి పథంలో ముందుకు దూసుకుపోవాల్సిన దేశాన్ని ఈ వినాశనం కొన్ని తరాల వెనక్కి నెట్టేస్తుంది. వరకు మిగిలేది విధ్వంసం అని తెలిసినప్పుడు, ఆ గెలుపును గెలుపు అని ఎలా పిలవగలం? మానవత్వం ఓడిపోయిన చోట ఏ దేశం గెలిచినా అది ఓటమే అవుతుంది.
యుద్ధాల వల్ల పరిష్కారం అయిన సమస్యలు లేవు !
చరిత్రను గమనిస్తే, ఏ గొప్ప సమస్య కూడా రక్తపాతం ద్వారా శాశ్వతంగా పరిష్కారం కాలేదు. తుపాకులు మూగబోయాక కూడా చర్చల మేజా దగ్గరే తుది నిర్ణయాలు జరిగాయి. క్షిపణుల గర్జన తాత్కాలికంగా ఒక పక్షాన్ని లొంగదీసుకోవచ్చు కానీ, అది మళ్ళీ మరో యుద్ధానికి పునాది వేస్తుంది. శాంతి అనేది బలహీనత కాదు, అది ఒక బాధ్యత. శాంతియుత చర్చల ద్వారా సాధ్యమయ్యే పరిష్కారాలను విస్మరించి యుద్ధానికి దిగడం అంటే, మానవ నాగరికత సాధించిన ప్రగతిని వెనక్కి నెట్టడమే. యుద్ధం వల్ల కలిగే గెలుపు తాత్కాలికం, కానీ దాని వల్ల కలిగే నష్టం, విద్వేషం శాశ్వతం. నేటి ప్రపంచంలో దేశాల మధ్య సరిహద్దులు కేవలం మ్యాప్లకే పరిమితం. ఆర్థికంగా, సాంకేతికంగా ఒక దేశంపై మరొకటి ఆధారపడి ఉన్న తరుణంలో, ఎక్కడ యుద్ధం జరిగినా దాని ప్రభావం ప్రపంచమంతా ప్రతిబింబిస్తుంది. పరస్పర ఆధారితమైన నేటి ‘గ్లోబల్ విలేజ్’లో ఏ దేశమూ ఏకాకి కాదు. ఇరాన్-ఇజ్రాయెల్ వంటి దేశాల మధ్య తలెత్తే ఉద్రిక్తతలు కేవలం ఆ ప్రాంతీయ సరిహద్దులకే పరిమితం కాకుండా, అంతర్జాతీయ వాణిజ్య మార్గాలను, చమురు సరఫరాను , ప్రపంచ ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని అతలాకుతలం చేస్తున్నాయి. ఒక దేశపు అహంకారం లేదా ఆధిపత్య కాంక్ష, ప్రపంచవ్యాప్తంగా సామాన్యుల జీవన ప్రమాణాలపై భారంగా మారుతోంది. ఈ సంక్లిష్ట ప్రపంచంలో ఒకరిని పడగొట్టి మరొకరు ఎదగాలనుకోవడం అసంభవం. ఉక్రెయిన్ పొలాల్లో పడే బాంబులు ఆఫ్రికాలోని సామాన్యుడి కడుపు కొడుతుంటే, మధ్యప్రాచ్యంలో రగిలే మంటలు ఆసియాలోని ఇంధన మార్కెట్లను దహించివేస్తున్నాయి. ఈ అంతర్జాతీయ అనుసంధానం వల్ల యుద్ధం అనేది ఇప్పుడు కేవలం రెండు దేశాల సరిహద్దు వివాదం కాదు.; అది ప్రపంచవ్యాప్త ద్రవ్యోల్బణానికి, ఆకలికి , అస్థిరతకు మూలకారణంగా మారుతోంది. సాంకేతికత దూరాన్ని తగ్గించింది కానీ, ఆ దూరం ద్వారా విధ్వంసం త్వరగా వ్యాప్తి చెందే ప్రమాదాన్ని కూడా తెచ్చిపెట్టింది. విజ్ఞానం పెరిగిన ఆధునిక కాలంలో కూడా పాతకాలపు మత పిచ్చి, స్వార్థపూరిత ఆధిపత్య ధోరణులు రాజ్యమేలడం మానవ నాగరికతకే అవమానకరం. సెకన్లలో ప్రపంచాన్ని బూడిద చేయగల అణ్వాయుధాలు, ఖచ్చితత్వంతో కూడిన క్షిపణులు పాలకుల చేతిలో విధ్వంసక సాధనాలుగా మారాయి. టెక్నాలజీ మనిషికి సౌకర్యాలను ఇచ్చినా, పాలకుల మనసుల్లోని ద్వేషాన్ని మాత్రం కడిగివేయలేకపోయింది. చర్చల ద్వారా పరిష్కరించుకోవాల్సిన సమస్యలను, అహంకారపూరిత నిర్ణయాలతో యుద్ధం వరకు తీసుకెళ్లడం వల్ల భావి తరాల భవిష్యత్తు అంధకారమవుతోంది. నాగరికత పెరిగినా, ఆదిమ కాలపు హింసా ప్రవృత్తిని వీడలేని పాలకుల వైఖరి నేడు గ్లోబల్ విలేజ్ను ఒక ప్రపంచ శ్మశానం గా మార్చే ప్రమాదం పొంచి ఉంది. సాంకేతికత ఎంతగా అభివృద్ధి చెందినప్పటికీ, అది విధ్వంసానికి మరింత ఖచ్చితత్వాన్ని ఇచ్చిందే తప్ప, విజ్ఞతను ఇవ్వలేదు. అత్యాధునిక క్షిపణులు శత్రువుల స్థావరాలను కూల్చగలవేమో కానీ, తరతరాలుగా పేరుకుపోయిన ద్వేషాన్ని, విభేదాలను రూపుమాపలేవు. ఆయుధాలు కేవలం మృతదేహాలను పెంచగలవు, కానీ మనసులను కలపలేవు. టెక్నాలజీ అనేది మానవాళిని అభివృద్ధి పథంలో నడిపించడానికి ఉపయోగపడాలి కానీ, ప్రాణాలు తీసే యంత్రాలను మరింత సమర్థవంతంగా మార్చడానికి కాదన్న కనీస స్పృహను ప్రపంచ దేశాలు కోల్పోతున్నాయి.
యుద్ధాన్ని నివారించేవారే గొప్ప పాలకులు
మూడవ ప్రపంచ యుద్ధం ఏ ఆయుధాలతో జరుగుతుందో నాకు తెలియదు కానీ, నాలుగవ ప్రపంచ యుద్ధం మాత్రం రాళ్లు, రప్పలతో జరుగుతుంది.. ఐన్స్టీన్ చెప్పిన మాటను ఇప్పుడు ప్రపంచాన్ని శాసిస్తున్న నేతలు గుర్తు తెచ్చుకోవాలి. చరిత్ర పుటల్లో తమ పేరు శాశ్వతంగా నిలిచిపోవాలనే కొందరు పాలకుల వ్యక్తిగత అహంకారం, నేడు లక్షలాది మంది సామాన్యుల జీవితాలను బలిపీఠం ఎక్కిస్తోంది. యుద్ధాన్ని ఒక దౌత్యపరమైన సాధనంగా కాకుండా, తమ ఉనికిని చాటుకునే ప్రచార అస్త్రంగా మార్చుకోవడం అత్యంత ప్రమాదకరం. డొనాల్డ్ ట్రంప్ వంటి నేతలు కూడా యుద్ధాల వల్ల కలిగే అపారమైన ఆర్థిక నష్టాన్ని, వనరుల దుర్వినియోగాన్ని ప్రస్తావిస్తున్నారంటే, యుద్ధం అనేది కేవలం ప్రాణ నష్టమే కాదు, ఒక దేశపు ఆర్థిక మూలాలను దెబ్బతీసే అత్యంత ఖరీదైన వ్యర్థం అని స్పష్టమవుతోంది. భవిష్యత్తులో రాబోయే ఊహాజనిత ముప్పులను అడ్డుకోవా లనే భ్రమలో, వర్తమానంలో ఉన్న శాంతిని, స్థిరత్వాన్ని పణంగా పెట్టడం పాలకుల విజ్ఞతకు నిదర్శనం కాదు, అది వారి రాజకీయ బాధ్యతారాహిత్యమే అవుతుంది. ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో పాలకుల ప్రథమ కర్తవ్యం ప్రజల జీవన ప్రమాణాలను మెరుగుపరచడం, కానీ నేడు క్షిపణుల ప్రయోగాలే పరాక్రమంగా భావిస్తున్నారు. వివేకవంతులైన పాలకులు యుద్ధాన్ని నివారించడంలోనే తమ గొప్పతనాన్ని వెతుక్కోవాలి తప్ప, యుద్ధాన్ని సృష్టించడంలో కాదు.
యుద్ధాన్ని అంతం చేయకపోతే యుద్ధమే మనల్ని అంతం చేస్తుంది !
ఆధునిక ప్రపంచంలో పాలకులకు కావాల్సింది యుద్ధ క్షేత్రంలో ప్రదర్శించే పరాక్రమం కాదు, చర్చల విషయంలో ప్రదర్శించే దౌత్యనీతి. చరిత్రను అధ్యయనం చేయడం అంటే కేవలం గతంలో జరిగిన యుద్ధాల విజయగాథలను నెమరువేసుకోవడం కాదు.. ఆ ఘర్షణలు మిగిల్చిన రక్తపాతాన్ని, విధ్వంసాన్ని గుర్తించి, అటువంటి తప్పులు మళ్ళీ జరగకుండా చూడటం. శాంతిని కోరుకోవడం అంటే చేతకానితనం కాదు, అది ఒక పరిణతి చెందిన నాగరికతకు, అత్యంత శక్తివంతమైన నాయకత్వానికి నిదర్శనం. క్షిపణుల గర్జనల కంటే చర్చల ద్వారా లభించే పరిష్కారాలే సుస్థిరమైన భవిష్యత్తుకు బాటలు వేస్తాయి. ఈ సత్యాన్ని పాలకులు విస్మరిస్తే, వారు చరిత్రలో నిర్మాతలుగా కాకుండా విధ్వంసకారులుగా మిగిలిపోతారు. రేపటి తరం మన నుండి ఆశించేది కేవలం సాంకేతిక విప్లవం ,ఆర్థిక వృద్ధి మాత్రమే కాదు, సురక్షితమైన , ప్రశాంతమైన జీవన వాతావరణాన్ని కూడా. పాలకుల స్వార్థపూరిత నిర్ణయాలు, బాధ్యతారాహిత్యం వల్ల భూగోళం శిథిలమైతే, ఆ వినాశనానికి ఏ సిద్ధాంతం కూడా ప్రాయశ్చిత్తం చేయలేదు. ఇప్పటికైనా ప్రపంచ దేశాలు ఆయుధ పోటీని వీడి, మానవీయ విలువలపై దృష్టి సారించాలి. శాంతియుత సహజీవనం మాత్రమే ఈ గ్లోబల్ విలేజ్ ను కాపాడగల ఏకైక మార్గం. యుద్ధం గెలిస్తే దేశం గెలవొచ్చు, కానీ శాంతి గెలిస్తేనే మానవత్వం గెలుస్తుంది.
