వేట్లపాలెంలో జరిగిన బాణసంచా ప్రమాదం కేవలం ఒక దుర్ఘటన మాత్రమే కాదు, అది మన వ్యవస్థ చేసిన మహా పాపం . ఇటువంటి ఘటనలు జరిగిన ప్రతిసారీ సంస్కరణల గురించి మాట్లాడటం, బాధితులకు ఎక్స్గ్రేషియా ప్రకటించి చేతులు దులుపుకోవడం ప్రభుత్వాలకు పరిపాటిగా మారింది. కానీ, అసలు సమస్య ఎక్కడ ఉందో గుర్తించి, మూలాల్లో మార్పు తీసుకురావడంలో మాత్రం యంత్రాంగం ఘోరంగా విఫలమవుతోంది. ఎటువంటి భద్రతా ప్రమాణాలు లేని ఇరుకైన గదుల్లో మందుగుండు సామాగ్రిని తయారు చేయడం అంటే మృత్యువుతో చెలగాటం ఆడటమే. అధికారుల పర్యవేక్షణ లోపం, లైసెన్సుల మంజూరులో అక్రమాలు వెరసి సామాన్య కార్మికుల ప్రాణాలను బలితీసుకుంటున్నాయి.
కుటీర పరిశ్రమలు – మృత్యు కుహరాలు
భారతదేశంలో బాణసంచా, అగ్గిపెట్టెలు , రసాయన ఆధారిత కుటీర పరిశ్రమలు లక్షలాది మందికి ఉపాధినిస్తున్నాయి. అయితే, ఈ ఉపాధి వెనుక దాగి ఉన్న ప్రమాదం అంతా ఇంతా కాదు. చాలా చోట్ల లాభాపేక్షే ధ్యేయంగా సాగుతున్న ఈ తయారీ కేంద్రాల్లో కనీస అగ్నిమాపక పరికరాలు ఉండవు. గాలి వెలుతురు లేని గదులు, పేలుడు పదార్థాలను నిల్వ చేసే విధానంలో అజాగ్రత్త, కార్మికులకు సరైన శిక్షణ లేకపోవడం వంటివి చిన్న నిప్పురవ్వను కూడా పెను విపత్తుగా మారుస్తున్నాయి. వేట్లపాలెం వంటి ఘటనలు ఈ భద్రతా రాహిత్యానికి నిలువుటద్దాలు.
నివారణే మార్గం.. కానీ అమలు ఎక్కడ?
ప్రమాదాలను పూర్తిగా ఆపలేకపోవచ్చు కానీ, సరైన జాగ్రత్తలు పాటించడం ద్వారా వాటి తీవ్రతను ఖచ్చితంగా తగ్గించవచ్చు. అంతర్జాతీయ ప్రమాణాల ప్రకారం, పేలుడు పదార్థాల తయారీ కేంద్రాలు నివాస ప్రాంతాలకు దూరంగా, ప్రత్యేక రక్షణ కవచాల మధ్య ఉండాలి. కానీ మన దగ్గర నిబంధనలు కేవలం కాగితాలకే పరిమితం అవుతున్నాయి. స్థానిక పోలీసులు, రెవెన్యూ అధికారులు క్షేత్రస్థాయిలో తనిఖీలు చేయడంలో చూపిస్తున్న ఉదాసీనత వల్లే అక్రమ తయారీ కేంద్రాలు పుట్టగొడుగుల్లా పుట్టుకొస్తున్నాయి. చట్టం తన పని తాను చేయనప్పుడు, సామాన్యుడి ప్రాణాలకు భద్రత ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది?
ఇకనైనా మేల్కొంటామా?
వేట్లపాలెం ఘటన మొదటిది కాదు, దురదృష్టవశాత్తూ ప్రస్తుత పరిస్థితులను చూస్తుంటే ఇది చివరిది కూడా అయ్యేలా కనిపించడం లేదు. వ్యవస్థలో సమూల మార్పు రానంత వరకు, బాధ్యులపై కఠిన చర్యలు తీసుకోనంత వరకు ఇటువంటి మారణహోమాలు జరుగుతూనే ఉంటాయి. గెలిచిన వాడు, ఓడిన వాడు అనే తేడా లేకుండా రాజకీయాలకు అతీతంగా ప్రభుత్వం ఈ విషయంలో ఒక గట్టి నిర్ణయం తీసుకోవాలి. కుటీర పరిశ్రమలను క్రమబద్ధీకరించడం, భద్రతా ఆడిట్లు నిర్వహించడం, ఆధునిక సాంకేతికతను జోడించడం ద్వారా మాత్రమే మనం భవిష్యత్ విషాదాలను నివారించగలం. లేదంటే, ప్రతి ఏటా పండుగల వేళ ఇళ్లలో వెలగాల్సిన దీపాలు, ఇలాంటి ప్రమాదాల వల్ల ఆరిపోతూనే ఉంటాయి.
