“రాజకీయ యుద్ధం సిద్ధాంతాల మధ్య జరగాలి కానీ.. వ్యక్తిత్వాల మీద కాదు. భాషలో పదును ఉండవచ్చు, కానీ అందులో సంస్కారం లోపించకూడదు” .. రాజకీయాల్లో ఇది ప్రధాన సిద్ధాంతం. కానీ ఈ రోజుల్లో సిద్ధాంతాలు లేవు అన్నీ రాద్ధాంతాలే అని రాజకీయ నేతలు తమ విధానంగా పెట్టుకున్నారు. ఆ రాద్ధాంతాలకు ఆయుధంగా భాషను వాడుతున్నారు. అది రాను రాను గీత దాటిపోతోంది. అసెంబ్లీలో కూడా అసువుగా ఘోరమైన పదాలతో రాజకీయ ప్రత్యర్థులను కించ పరిచేందుకు వెనుకాడటం లేదు. ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి తెలంగాణ అసెంబ్లీలో హిందీలో మాట్లాడుతున్నప్పుడు భడివే అనే పదం వాడారు. తెలుగు వారికి ఈ పదానికి అర్థం తెలియదు కాబట్టి ఎవరూ పెద్దగా స్పందించలేదు. కానీ ఆ మాట అంటున్నప్పుడు అక్బరుద్దీన్ ఓవైసీ కూడా నవ్వుకుంటూ తల దించుకున్నారు. ఈ పదం వాడినందుకు బీజేపీ కూడా మండిపడింది. ఇక బీఆర్ఎస్ ఊరుకుంటుందా?. కేటీఆర్ తన భాషను మరింతగా దిగజార్చుకుని మాట్లాడుతున్నారు. ఆయన మాట కంటే ముందు లుచ్చా అనే పద ప్రయోగం చేస్తున్నారు. ఇలా ఒకరిని మించి ఒకరు తిట్టుకుంటున్నారు. అసలైన విషాదం ఏమిటంటే…వీరెవరూ ప్రజల గురించి ఆలోచించడం లేదు. ప్రజలు వింటున్నారు.. చూస్తున్నారని ఆందోళన చెందడంలేదు.

అసెంబ్లీ చర్చలంటే ఎంతో గొప్ప.. ఇప్పుడు కాదు !

అసెంబ్లీలో లేదా రాజకీయ పరమైన చర్చలు అంటే కొన్నాళ్ల కిందట వరకూ చమత్కారాలకి, లోతైన విశ్లేషణలకి , గొప్ప సాహిత్య విలువలకు నిలయాలు. అప్పట్లో ప్రతిపక్ష నేతలు ప్రభుత్వాన్ని విమర్శించేటప్పుడు కూడా ఒక పద్ధతిని, హుందాతనాన్ని పాటించేవారు. వారి విమర్శలు ప్రభుత్వానికి చురకలు పెట్టేవి కానీ గాయాలు చేసేవి కావు. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ తొలి రోజుల్లో కమ్యూనిస్ట్ నేత పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య ప్రతిపక్ష నేతగా ఉండేవారు. ఆయన ప్రసంగాలు గణాంకాలతో, క్షేత్రస్థాయి వాస్తవాలతో నిండి ఉండేవి. ఆయన గంటల తరబడి బడ్జెట్‌లోని లోపాలను ఎండగడుతుంటే, అప్పటి ముఖ్యమంత్రి నీలం సంజీవరెడ్డి ఎంతో ఓపికగా వినేవారు. తర్వాత సుందరయ్య విమర్శిస్తుంటే నాకు కోపం రాదు , ఆయన పడే కష్టం చూస్తే నాకు జాలి వేస్తుంది. ఆయన చెప్పిన గణాంకాలన్నీ నిజమే కావచ్చు, కానీ ఆయన చూసే కోణం వేరు, నేను చూసే కోణం వేరు అని చాలా హుందాతనంగా ముగించేవారు. ఎక్కడా ఒక అసభ్య పదం ఉండేది కాదు, పైగా ప్రత్యర్థి కష్టాన్ని గౌరవించే సంస్కారం ఉండేది. అప్పట్లో నాయకులు అసెంబ్లీకి వచ్చే ముందు లైబ్రరీలలో గంటల తరబడి కూర్చుని చదివేవారు. అందుకే వారి విమర్శలో లోతు ఉండేది. ఇవాల్టిలా కేవలం మైకు దొరికితే చాలు అనే ధోరణి ఉండేది కాదు. విమర్శ అనేది ఎంత కఠినంగా ఉన్నా, వాడే పదం మాత్రం పార్లమెంటరీ పరిధిలోనే ఉండేది. తప్పు చేస్తున్నారు అని చెప్పడానికి ఎన్నో విభిన్నమైన, అర్థవంతమైన పదాలను వాడేవారు. సభలో ఎంత గొడవ జరిగినా, బయటకు రాగానే నాయకులందరూ స్నేహంగా ఉండేవారు. ఒకరి వ్యక్తిగత జీవితంపైకి విమర్శలు వెళ్లేవి కావు. అప్పటి నాయకులు ప్రభుత్వాన్ని ఇబ్బంది పెట్టడం అంటే పాయింట్‌తో కొట్టడం అని నమ్మేవారు. ఇవాల్టి నాయకులు బూతుతో కొట్టడం అని భ్రమిస్తున్నారు.

తెలంగాణలో తిట్ల రాజకీయం ప్రజాస్వామ్య విలువలకు గొడ్డలిపెట్టు

తెలంగాణలో ప్రస్తుతం సాగుతున్న రాజకీయ తిట్ల యుద్ధం ప్రజాస్వామ్య విలువలకు గొడ్డలిపెట్టుగా మారింది. ప్రజా సమస్యలు, అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులపై జరగాల్సిన చర్చలు పక్కకు పోయి.. పరస్పర దూషణలు, వ్యక్తిగత విమర్శలు, అసభ్య పదజాలమే ప్రధాన అజెండాగా మారుతున్నాయి. శాసనసభ వేదికగా గానీ, బహిరంగ సభల్లో గానీ నేతలు వాడుతున్న భాషను చూస్తుంటే.. ప్రజలు వింటే ఏమనుకుంటారనే భయాన్ని నేతలు పూర్తిగా పక్కన పెట్టేశారని అర్థం చేసుకోవచ్చు. రాజకీయాల్లో విమర్శ అనేది అనివార్యం, కానీ అది హుందాతనాన్ని దాటి బూతులుగా మారినప్పుడు అది నాయకుడి వైఫల్యాన్ని మాత్రమే కాకుండా, వ్యవస్థల పతనాన్ని కూడా సూచిస్తుంది. నేటి రాజకీయాల్లో సిద్ధాంతపరమైన విభేదాల కంటే వ్యక్తిగత కక్షలే రాజ్యమేలుతున్నాయి. తోలు తీస్తా , ఉరి తీయిస్తా , భడివే వంటి పదజాలం నేడు సర్వసాధారణమైపోయింది. నేతలు ఒకరినొకరు తిట్టుకుంటున్నామని భ్రమపడుతున్నారు కానీ, నిజానికి వారు తమను గెలిపించిన ప్రజల విజ్ఞతను అవమానిస్తున్నారు. ఒక ప్రజాప్రతినిధి నోటి నుండి వచ్చే ప్రతి మాట సమాజానికి ఒక సందేశం కావాలి. కానీ, నేడు వెలువడుతున్న మాటలు కేవలం అసహ్యాన్ని, విద్వేషాన్ని మాత్రమే చిమ్ముతున్నాయి. మాట కత్తుల కంటే పదునైనది.. కానీ అది గాయం చేయాలి తప్ప, విలువలని చంపకూడదు. విమర్శ ఆలోచనను రేకెత్తించాలి, అసహ్యాన్ని కాదు. విమర్శ అనేది ప్రత్యర్థిని ఆలోచింపజేయాలి, ఆత్మరక్షణలో పడేయాలి. అంతేకానీ అది ఒకరి గౌరవానికి భంగం కలిగించేలా ఉండకూడదు. ప్రస్తుతం తెలంగాణ లో జరుగుతున్న రాజకీయ చర్చల స్థాయి రోజురోజుకీ దిగజారిపోతోంది. అధికార, ప్రతిపక్షాలు ఒకరిపై ఒకరు పైచేయి సాధించే క్రమంలో కుటుంబ సభ్యులను సైతం వివాదాల్లోకి లాగడం అత్యంత శోచనీయం. రాజకీయ యుద్ధం వీధుల్లో జరిగే కుమ్ములాటలా కాకుండా, మేధోమథనంలా ఉండాలనేది ఎక్కువ మంది నమ్మే అంశం.

విమర్శలు తప్పులు దిద్దుకునేలా చేయాలి !

విమర్శ అనేది చీకటిలో వెలుగుని చూపించే దీపంలా ఉండాలి.. ఎదుటివారిని దహించే నిప్పులా కాదు. నోటి నుండి వచ్చే బూతు, ప్రత్యర్థి బలహీనతను కాదు అలా మాట్లాడేవారి సంస్కార హీనతను చూపుతుంది. ప్రజాస్వామ్యంలో అంతిమ నిర్ణేత ప్రజలే. ఈ నిజాన్ని నేటి రాజకీయ నేతలు విస్మరిస్తున్నారు. గతంలో నేతలు ప్రజలకు, వారి తీర్పుకు నిరంతరం భయపడేవారు. ఈ భయం వల్లనే వారి మాటల్లో నిగ్రహం, ప్రవర్తనలో వినయం, పాలనలో జవాబుదారీతనం ఉండేది. కానీ, నేడు గెలిచిన మరుక్షణమే తాము సామాన్యుల కంటే పైస్థాయి వ్యక్తులమనే అహంకారం నేతల్లో కనిపిస్తోంది. ఇది కేవలం వ్యక్తుల సమస్య కాదు, ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థకే ఒక ప్రమాద హెచ్చరిక. రాజకీయ నేతల వ్యవహారశైలి ప్రజలకు ఒక నమూనా గా ఉండాలి. తాము వాడే ప్రతి పదం, తీసుకునే ప్రతి నిర్ణయం రేపు ప్రజా కోర్టులో విచారణకు వస్తుందనే స్పృహ నేతల్లో ఉండాలి. ఒకప్పుడు అసెంబ్లీలో గానీ, వీధుల్లో గానీ ప్రజల నుంచి నిరసన వ్యక్తమైతే.. నేతలు ఆత్మవిమర్శ చేసుకునేవారు. ఇప్పుడు నిరసనలను అణచివేయడం లేదా ఎదురుదాడి చేయడం ద్వారా తమ బలాన్ని నిరూపించుకోవాలని చూస్తున్నారు. ప్రజల పట్ల భయం లేని చోట నియంతృత్వం మొదలవుతుంది. ఆ భయమే నాయకుడిని దారి తప్పకుండా ఉంచుతుంది. భాష అనేది మనిషి సంస్కారానికి అద్దం పడుతుంది. నాయకుడు ప్రయోగించే పదజాలం అతని మీద ప్రజలకు ఉన్న గౌరవాన్ని నిర్ణయిస్తుంది. ప్రజలు తమను నిరంతరం గమనిస్తున్నారనే భయం ఉన్న నేత ఏనాడూ బూతు పదజాలం వాడటానికి సాహసించడు. కానీ దురదృష్టవశాత్తూ, నేటి నేతలు ప్రజలకు ఏది చెబితే అది వింటారు లేదా ఎన్ని తిట్టినా ఎన్నికలప్పుడు చూసుకోవచ్చు అనే ధీమాతో ఉంటున్నారు. ఈ ధీమానే వారి భాషా స్థాయిని దిగజారుస్తోంది. ప్రజల ఆశలు, ఆకాంక్షల పట్ల గౌరవం ఉంటే, ఆ గౌరవమే నాయకుడి వాక్కులో హుందాతనాన్ని నింపుతుంది.

ప్రజల నమ్మకాన్ని కోల్పోతామన్న భయం ఉండాలి !

రాజకీయ నాయకులు ప్రజలకు భయపడటం అంటే వారి బానిసలుగా ఉండటం కాదు.. వారి నమ్మకాన్ని ఎక్కడ కోల్పోతామో అనే హెచ్చరికతో జీవించడం. ఈ భయం ఉన్నప్పుడే ప్రజాప్రతినిధి నియోజకవర్గంలో తిరుగుతాడు, ప్రజల కష్టాలు వింటాడు, చట్టసభల్లో అర్థవంతమైన చర్చలు చేస్తాడు. ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రజలు నాయకులను ఎన్నుకునేది వారి తిట్ల పురాణం వినడానికి కాదు, తమ సమస్యలకు పరిష్కారం కనుగొంటారని. నేతల ప్రసంగాల్లో అభివృద్ధి కంటే అసభ్యత ఎక్కువగా కనిపిస్తుంటే, అది వారు ఓటరు విజ్ఞతను తక్కువ అంచనా వేస్తున్నారనే అర్థం. ఎన్నికలప్పుడు ఓటర్ల కాళ్లు పట్టుకుని, గెలిచాక అదే ప్రజలను కించపరిచేలా మాట్లాడటం ఒక అనారోగ్యకరమైన సంప్రదాయం. ప్రజలు మౌనంగా ఉన్నారంటే దానర్థం నేతలు చేసే తప్పులను అంగీకరిస్తున్నారని కాదు.. సరైన సమయంలో తీర్పు చెప్పడానికి సిద్ధమవుతున్నారని. చరిత్రలో ఎందరో గొప్ప నాయకులు తమ అహంకారం వల్ల, భాషా దురహంకారం వల్ల కాలగర్భంలో కలిసిపోయారు. అధికారం అనేది శాశ్వతం కాదు, కానీ ఒక నాయకుడిగా సంపాదించుకున్న పేరు, పాటించిన విలువలు మాత్రమే ప్రజల గుండెల్లో నిలిచిపోతాయి.

ముగింపుగా, రాజకీయ నేతలు తమ వ్యవహారశైలిని మార్చుకోవాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది. చట్టసభల్లో మైకు దొరికినప్పుడో, బహిరంగ సభల్లో కేకలు వేసినప్పుడో.. ఒక్క నిమిషం ఆగి తమను గెలిపించిన సామాన్య ప్రజల ముఖాలను గుర్తు తెచ్చుకోవాలి. ప్రజల పట్ల భయం, గౌరవం ఉన్నప్పుడే రాజకీయం ఒక సేవగా మారుతుంది. లేనిపక్షంలో అది కేవలం అధికార దాహంగా మిగిలిపోతుంది. ఓటరు దేవుడు అని కేవలం ఎన్నికల మేనిఫెస్టోల్లో రాయడం కాదు, అది నేతల ప్రతి మాటలోనూ ప్రతిబింబించాలి. అప్పుడే ప్రజాస్వామ్యానికి అసలైన సార్థకత చేకూరుతుంది.

బూతు అసమర్థతకు పరాకాష్ట

నోటి దురుసుతనాన్ని పరాక్రమంగా భావించే నేతలు ఒక్కటి గుర్తుంచుకోవాలి.. బూతు అనేది మీ అసమర్థతకు పరాకాష్ట. విధానపరమైన వైఫల్యాలను ఎండగట్టే సత్తా లేనప్పుడే నాయకులు వ్యక్తిగత దూషణలకు దిగుతారు. ఈ ధోరణి యువతపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతోంది. తమ అభిమాన నేత బూతులు తిడితే అది వీరత్వం అనుకుని, సోషల్ మీడియాలో అదే సంస్కృతిని కొనసాగిస్తున్నారు. ఇది సమాజంలో నైతిక విలువల విధ్వంసానికి దారితీస్తోంది. ప్రజాస్వామ్యంలో చర్చలే అతిపెద్ద ఆయుధాలు. మేధస్సుతో ప్రత్యర్థిని ఓడించాలి తప్ప, అసభ్యతతో కాదు. హుందాతనంతో కూడిన వాదనే నిజమైన నాయకుడి లక్షణం. రాజకీయం అంటే కేవలం అధికారం సంపాదించడం కాదు, సమాజానికి ఆదర్శంగా నిలబడటం. ఇప్పటికైనా రాజకీయ పార్టీల అగ్రనేతలతో పాటు వారిని చూసి రెచ్చిపోయే ఇతర నేతలు కూడా భాషా సంస్కారం నేర్చుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. లేనిపక్షంలో, ప్రజలు రాజకీయ నాయకులను బాధ్యతాయుతమైన ప్రతినిధులుగా కాకుండా, తిట్ల పురాణం వినిపించే శక్తులుగా మాత్రమే గుర్తిస్తారు. రాజకీయాల్లో పదునైన విమర్శ ఉండాలి కానీ అది పరుషమైన బూతు కాకూడదు. భాష మారాలి.. అప్పుడే ప్రజాస్వామ్యానికి గౌరవం.

ఆయన తమలపాకుతో అన్నాడని ఈయన తలుపుచెక్కతో కొడితే .. తర్వాత ఆయన మరో ఆయుధం తీసుకు వస్తారు. ఇక్కడ సమస్య కొట్టుకోవడం, తిట్టుకోవడం కాదు. వ్యక్తిగత ప్రతిష్ఠలు కూడా కాదు. రాజకీయం ఉన్నది ప్రజల కోసం పని చేయడానికే. ఆ పని చేయాల్సింది ఎవరో కూడా ప్రజలే డిసైడ్ చేస్తారు. ప్రస్తుత నేతలంతా ఆ విషయాలను గుర్తుంచుకుంటే.. రాజకీయంలో సంస్కారం మెరుగుపడకపోయినా.. ఇక దిగజారకుండా ఉంటుంది.