కేంద్ర బడ్జెట్ అనగానే రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల్లో మనకేమి ఇచ్చారు అనే చర్చ మొదలయిపోతుంది. రాజ్యాంగబద్ధంగా కేంద్రం ఇచ్చే పన్నుల వాటా తప్ప, బడ్జెట్లో ప్రతి రాష్ట్రానికి విడివిడిగా నిధులు కేటాయించడం సాధ్యం కాదనేది ప్రాథమిక వాస్తవం. ఆర్థిక సంఘం సిఫార్సుల మేరకు నిర్దేశించిన సూత్రం ప్రకారం రాష్ట్రాలకు నిధుల బదిలీ జరుగుతుంది. కాబట్టి, బడ్జెట్ ప్రసంగంలో రాష్ట్రం పేరు వినిపించలేదని నిరాశ చెందడం కంటే, కేటాయింపుల లోతును అర్థం చేసుకోవడం ముఖ్యం.
పథకాలే ప్రాధాన్యతలు
కేంద్ర బడ్జెట్ ప్రధానంగా కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకాల చుట్టూ తిరుగుతుంది. అది జాతీయ రహదారుల నిర్మాణం కావచ్చు, పీఎం ఆవాస్ యోజన లేదా జల్ జీవన్ మిషన్ కావచ్చు—వీటికి కేటాయించే నిధులు అన్ని రాష్ట్రాలకు వర్తిస్తాయి. ఎన్నికలు జరిగే రాష్ట్రాలకు కొన్ని ప్రత్యేక ప్రాజెక్టులు ప్రకటించడం రాజకీయ వ్యూహమైనప్పటికీ, అవి కూడా ఏదో ఒక కేంద్ర పథకం పరిధిలోకి వస్తాయి. ఈ పథకాలను తమ రాష్ట్ర అవసరాలకు అనుగుణంగా మలుచుకుని, నిధులను రాబట్టుకోవడంలోనే రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల పనితీరు ఆధారపడి ఉంటుంది.
రాజకీయం వల్ల ఏం ఉపయోగం?
బడ్జెట్ ముగిసిన తర్వాత మా రాష్ట్రానికి అన్యాయం జరిగింది అని రాజకీయ విమర్శలు చేయడం వల్ల తక్షణ ప్రయోజనం ఉండదు. బడ్జెట్లో ప్రకటించిన మౌలిక సదుపాయాల నిధి, పారిశ్రామిక కారిడార్లు లేదా వ్యవసాయ రంగానికి ఇచ్చే ప్రోత్సాహకాలను ఏ రాష్ట్రం ఎంత వేగంగా అందిపుచ్చుకుంటుంది అన్నదే కీలకం. ఉదాహరణకు, గ్రీన్ ఎనర్జీ లేదా టెక్నాలజీ హబ్ల కోసం కేంద్రం ఇచ్చే రాయితీలను పొందేందుకు అవసరమైన భూసేకరణ, అనుమతులను వేగవంతం చేసే రాష్ట్రాలే ఎక్కువ లాభపడతాయి.
వ్యూహాత్మక అడుగులు ముఖ్యం
కేంద్రం వద్ద ఉన్న వివిధ మంత్రిత్వ శాఖల నిధుల కోసం ప్రతిపాదనలు పంపడం, ఢిల్లీ స్థాయిలో నిరంతరం సంప్రదింపులు జరపడం ద్వారా మాత్రమే రాష్ట్రాలు అదనపు నిధులను సాధించగలవు. కేవలం బడ్జెట్ ప్రసంగంలోని అంకెలను చూసి రాజకీయ రచ్చ చేయడం కంటే, కేంద్ర పథకాలను రాష్ట్ర అభివృద్ధికి అనుసంధానం చేయడమే తెలివైన మార్గం. బడ్జెట్ అనేది ఒక దిశానిర్దేశం మాత్రమే.. ఆ దిశలో ప్రయాణించి నిధులను ఒడిసిపట్టుకోవాల్సింది రాష్ట్రాలే.
