కాంగ్రెస్ పార్టీ కుటుంబ పాలన అంటారు. అధ్యక్షుల్ని గాంధీ కుటుంబం ఖరారు చేస్తుందని చెబుతారు. మరి బీజేపీలో ఏం జరుగుతోంది. అధ్యక్షుడ్ని మోదీ, షా ఖరారు చేస్తారు. అధ్యక్షుడయ్యేవారు వారు చెప్పిందే వింటారు. ఇప్పుడు అదే జరిగింది. ఎవరికీ తెలియని నితిన్ నబీన్‌ను అధ్యక్షుడిగా ఎంపిక చేశారు. ఆయన ఎన్నికయ్యారు. ఇంత దానికి కాంగ్రెస్ ను బీజేపీ అప్రజాస్వామిక పార్టీ అని విమర్శించడం, తమది ఏదో ప్రజాస్వామ్య బద్ధంగా జరిగిపోతుందున్నట్లుగా ప్రచారం చేసుకోవడమే ఇక్కడ అసలు విషయం.

పేరుకే ఎన్నిక.. నిర్ణయం అగ్రనేతలదే

కాంగ్రెస్ పార్టీలో గాంధీ కుటుంబం పట్ల విధేయత చూపే వారికే అధ్యక్ష పదవి దక్కుతుందని బీజేపీ ఎప్పుడూ విమర్శిస్తుంటుంది. అయితే, ఇప్పుడు బీజేపీలోనూ దాదాపు అదే తరహా పరిస్థితి కనిపిస్తోంది. నితిన్ నబీన్ ఎన్నిక ప్రక్రియను గమనిస్తే, ఆయన ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికయ్యారు. అంటే, ప్రధాని మోదీ , అమిత్ షా ఒక పేరును ప్రతిపాదించిన తర్వాత, పార్టీలో మరెవరూ పోటీకి వచ్చే ధైర్యం చేయలేని పరిస్థితి నెలకొంది. ఎన్నికల ప్రక్రియ అనేది కేవలం ఒక సాంకేతిక అంశంగా మారిపోయింది తప్ప, వాస్తవంగా అక్కడ పోటీకి ఆస్కారం లేదన్నది స్పష్టమవుతోంది. ఇది ఒక రకమైన నియమిత ప్రజాస్వామ్యం లాగా కనిపిస్తోందని విమర్శలు వస్తున్నాయి.

విధేయతకే పెద్దపీట – స్వతంత్రతపై ప్రశ్నలు

బీజేపీలో అధ్యక్షుడయ్యే వ్యక్తికి తన సొంత వ్యూహాలు అమలు చేసే స్వేచ్ఛ ఎంతవరకు ఉంటుందనేది పెద్ద ప్రశ్న. గతంలో జేపీ నడ్డా హయాంలోనూ పార్టీ పరమైన కీలక నిర్ణయాలన్నీ ప్రధాని కార్యాలయం లేదా అమిత్ షా నుంచే వచ్చాయి. ఇప్పుడు 45 ఏళ్ల యువ నేత నితిన్ నబీన్‌ను ఆ స్థానంలో కూర్చోబెట్టడం ద్వారా, ఆయనపై అగ్రనేతల పట్టు మరింత ఎక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉంది. యువ నాయకత్వానికి అవకాశం ఇస్తున్నామని చెప్పుకుంటున్నప్పటికీ, వాస్తవానికి ఒక విధేయత కలిగిన వ్యక్తిని ఆ స్థానంలో ఉంచడం ద్వారా రిమోట్ కంట్రోల్ పాలన సాగించడమే అధిష్టాన వ్యూహమని విశ్లేషకులు విమర్శిస్తున్నారు.

విమర్శించే నైతికతపై చర్చ

కాంగ్రెస్‌ను అప్రజాస్వామిక పార్టీ అని విమర్శించే బీజేపీ, తన అధ్యక్షుడిని ఎంచుకునేటప్పుడు కనీసం ఇద్దరు ముగ్గురు అభ్యర్థుల మధ్య పోటీ ఉండేలా చూడలేకపోతోంది. కాంగ్రెస్ ఇటీవలే మల్లికార్జున ఖర్గే ఎన్నిక విషయంలో ఒక ఎన్నికను నిర్వహించి తన పద్ధతిని మార్చుకునే ప్రయత్నం చేసింది. కానీ బీజేపీలో మాత్రం ఏకగ్రీవం అనే మాటే శాసనంగా మారింది. నిర్ణయాధికారం కేవలం ఇద్దరు వ్యక్తుల చేతుల్లోనే కేంద్రీకృతమై ఉన్నప్పుడు, ఇతర పార్టీలను కుటుంబ పాలన లేదా అప్రజాస్వామిక పార్టీలని విమర్శించే నైతిక హక్కును బీజేపీ కోల్పోతోందనే అభిప్రాయం బలపడుతోంది.

బీజేపీలో పెరుగుతున్న హైకమాండ్ సంస్కృతి

ఒకప్పుడు బీజేపీలో వాజ్ పేయి, అద్వానీ, మురళీ మనోహర్ జోషి వంటి హేమాహేమీలు ఉండేవారు. వారి మధ్య చర్చలు, భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమయ్యేవి. కానీ ఇప్పుడున్న బీజేపీలో అగ్రనేతల మాటను ఎదిరించే స్థాయి ఏ నేతకూ లేదు. రాష్ట్ర అధ్యక్షుల నుంచి జాతీయ అధ్యక్షుడి వరకు అందరూ ఢిల్లీ నుంచి వచ్చే సీల్డ్ కవర్ నిర్ణయాలకే కట్టుబడి ఉండాల్సి వస్తోంది. ఇది మెల్లగా బీజేపీని కూడా కాంగ్రెస్ తరహా హైకమాండ్ సంస్కృతి వైపు నడిపిస్తోంది. యువ నాయకత్వంతో నూతనోత్తేజం వస్తుందని ఆశిస్తున్నా, అది కేవలం బొమ్మ మార్పు మాత్రమే తప్ప, అధికార కేంద్రంలో మార్పు లేదన్నది వాస్తవం.