సుప్రీంకోర్టు రిజర్వేషన్ల విషయంలో చేసిన వ్యాఖ్యలు దేశవ్యాప్తంగా పెను చర్చకు దారితీశాయి. ముఖ్యంగా క్రిమిలేయర్ నిబంధనను తీసుకురావాలన్న అంశంపై న్యాయస్థానం చేసిన సూచనలు రిజర్వేషన్ల అసలు లక్ష్యంపై కొత్త ఆలోచనలు రేకెత్తిస్తున్నాయి. రిజర్వేషన్ల ఫలాలు కేవలం ఒకే వర్గంలోని సంపన్న, శక్తివంతమైన కుటుంబాలకే పరిమితం కాకుండా, అట్టడుగున ఉన్న వారికి చేరాలన్నదే ఈ చర్చ సారాంశం.
అట్టడుగు వర్గాలకు అందుతున్నదేమిటి?
సుప్రీంకోర్టు రాజ్యాంగ ధర్మాసనం ఎస్సీ, ఎస్టీ కేటగిరీలు ఒకే విధమైన సమూహాలు కావని, వాటిలోనూ తీవ్రమైన అసమానతలు ఉన్నాయని పేర్కొంది. రిజర్వేషన్ల వల్ల ఇప్పటికే సామాజికంగా, ఆర్థికంగా అభివృద్ధి చెందిన వారు మళ్లీ మళ్లీ ప్రయోజనాలను పొందుతున్నారని, దీనివల్ల అదే వర్గంలోని అత్యంత వెనుకబడిన వారు ఎప్పటికీ వెనుకబడే ఉంటున్నారని న్యాయమూర్తులు అభిప్రాయపడ్డారు. ఉదాహరణకు, ఒక ఐఏఎస్ అధికారి లేదా ఒక మంత్రి సంతానం, మారుమూల గ్రామంలో ఉన్న నిరుపేద దళిత బిడ్డతో సమానం కాదని న్యాయస్థానం స్పష్టం చేసింది.
సమాజంలోని భిన్న వాదనలు – డేటా ఏం చెబుతోంది?
వివిధ సామాజిక అధ్యయనాల ప్రకారం, రిజర్వేషన్ల ప్రయోజనాలు కొన్ని నిర్దిష్ట కులాలు లేదా కొన్ని కుటుంబాలకే దక్కుతున్నట్లు గణాంకాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో ఉప-వర్గీకరణ* ద్వారా అత్యంత వెనుకబడిన ఉప కులాలకు ప్రత్యేక కోటా కేటాయించాలని సుప్రీంకోర్టు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు వెసులుబాటు కల్పించింది. అయితే, దీనిపై భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. కొందరు దీనినిసామాజిక న్యాయం అని పిలుస్తుంటే, మరికొందరు ఎస్సీ, ఎస్టీ ఐక్యతను దెబ్బతీసే చర్యగా భావిస్తున్నారు.
క్రిమిలేయర్ అమలుపై ఉన్న సవాళ్లు
ఓబీసీ లకు వర్తిస్తున్నట్లే ఎస్సీ, ఎస్టీలకు కూడా క్రిమిలేయర్ అమలు చేయాలని చాలా కాలంగా డిమాండ్స్ ఉన్నాయి. రిజర్వేషన్లు అనేవి కేవలం ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో ప్రాతినిధ్యం కోసం మాత్రమే కాదు, సామాజిక వెనుకబాటుతనాన్ని తొలగించడానికి. అయితే, రాజ్యాంగం కల్పించిన ఈ హక్కును ఆర్థిక కోణంలో చూడటం సరికాదని, వివక్ష అనేది కేవలం ఆర్థిక స్థితిపైనే ఆధారపడి ఉండదని దళిత సంఘాల వాదన. ప్రస్తుత చర్చ కేవలం రిజర్వేషన్లను తొలగించడం గురించి కాదు, వాటిని సముచితంగా పంపిణీ చేయడం గురించి. అభివృద్ధి చెందిన వారు స్వచ్ఛందంగా తప్పుకోవడం లేదా ప్రభుత్వం నిబంధనలు మార్చడం ద్వారా మాత్రమే గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉన్న సామాన్యులకు, మొదటి తరం విద్యార్థులకు అవకాశాలు మెరుగుపడతాయి. సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన ఈ వెసులుబాటును ఉపయోగించుకుని రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు శాస్త్రీయమైన డేటాను సేకరించి, అత్యంత అణగారిన వర్గాలకు న్యాయం చేయాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.
