కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రతిపాదించిన నూతన డిలిమిటేషన్ బిల్లు ప్రకారం లోక్సభ రూపురేఖలు పూర్తిగా మారిపోనున్నాయి. ప్రస్తుతమున్న 543 స్థానాలను 850 కి పెంచాలని కేంద్రం నిర్ణయించింది. ఇందులో రాష్ట్రాల వాటా 815 కాగా, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు 35 సీట్లు కేటాయించనున్నారు. 1971 జనాభా లెక్కల ఆధారంగా దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న సీట్ల సంఖ్యను, 2011 జనాభా గణన ప్రాతిపదికన సవరించడం ద్వారా నియోజకవర్గాల పరిధిలో సమతుల్యత తీసుకురావడమే ఈ బిల్లు ప్రధాన ఉద్దేశం.
ఉత్తరప్రదేశ్, బీహార్, రాజస్థాన్, మధ్యప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాల్లో జనాభా పెరుగుదల ఎక్కువగా ఉన్నందున, అక్కడ సీట్ల సంఖ్య భారీగా పెరగనుంది. ఉదాహరణకు, ఉత్తరప్రదేశ్ లోక్సభ స్థానాల సంఖ్య ప్రస్తుతం ఉన్న 80 నుండి దాదాపు 120 దాటే అవకాశం ఉంది. పెరిగిన జనాభాకు అనుగుణంగా ప్రాతినిధ్యం ఉండాలనే వాదనతో ఈ రాష్ట్రాల్లో నియోజకవర్గాల పునర్విభజన జరగనుంది.
మరోవైపు, దక్షిణాది రాష్ట్రాలైన తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్, తమిళనాడు, కేరళ, కర్ణాటకలలో కూడా సీట్లు పెరుగుతాయి కానీ, ఉత్తరాదితో పోలిస్తే ఆ నిష్పత్తి తక్కువగా ఉండవచ్చు. ప్రస్తుత అంచనాల ప్రకారం, లోక్సభ స్థానాలు 50 శాతం మేర పెరిగితే.. తెలంగాణలో సీట్లు 17 నుండి 25-26కి, ఆంధ్రప్రదేశ్లో 25 నుండి 37-38కి పెరిగే అవకాశం ఉంది. అయితే, జనాభా నియంత్రణ పాటించినందుకు తమ రాజకీయ ప్రాబల్యం తగ్గకూడదని దక్షిణాది రాష్ట్రాలు కోరుతున్నాయి.
ఈ మొత్తం సీట్ల పెంపు ప్రక్రియ మహిళా రిజర్వేషన్లకు మార్గం సుగమం చేయనుంది. 850 సీట్లలో 33 శాతం అంటే దాదాపు 270కి పైగా స్థానాలు మహిళలకు దక్కుతాయి. అంటే, పురుష ఎంపీల సంఖ్య తగ్గకుండానే మహిళా ఎంపీల ప్రాతినిధ్యం పెరగడం ఈ నమూనాలోని ప్రత్యేకత. కొత్త పార్లమెంట్ భవనంలో ఇప్పటికే 888 మంది కూర్చునేలా సీటింగ్ ఏర్పాటు చేశారు.
